«Biznesda halollik» bukleti
Biznesda halollik — barqaror rivojlaniş kaliti!
Biznesdagi halollik nega strategik resurs ekani va davlat hamda uning hamkorlari uni qanday qöllab-quvvatlaşi haqida olti tezis.
Halollik — bu nafaqat qonunga rioya qiliş, balki mas’uliyat madaniyati hamdir
Dunyo mamlakatlarida biznesdagi halollik va şaffoflik tamoyillari faqatgina qonun talabigina emas, balki biznes madaniyatining asosiga aylangan.
Bugungi kunda halollik — bu kompaniyaga bölgan işonçni şakllantiradigan, xavflarni kamaytiradigan va uzoq muddatli istiqbolda biznesning barqarorligini ta’minlaydigan strategik resurs hisoblanadi.
Odob-axloq va korrupsiyaga qarşi standartlarga rioya qiliş orqali quyidagilarça erişiş mumkin:
- kompaniyaning işonçli imidjini şakllantiriş va saqlab qoliş;
- moliyaviy va huquqiy xavflarni kamaytiriş;
- kompaniyaning investisiyaviy jozibadorligini oşiriş;
- oçiqlik va hisobdorlik tamoyillariga asoslangan xalqaro ta’minot tizimlarda iştirok etiş.
Qisqaça aytganda, bugun global raqobat şaroitida biznesda halollik – uzoq muddatli foyda va barqaror rivojlanişning drayveridir!
Halollik — işonç poydevori, işonç esa yetakçilikning mohiyatidir.
Içki korrupsiya — biznes barqarorligiga yaşirin xavf
An’anaga köra, korrupsiya faqat davlat sektori muammosi sifatida qaraladi. Biroq, uning xususiy kompaniyalar içki faoliyatiga ham salbiy ta’siri kam emas.
Ayrim nohalol menedjerlar yoki xodimlar öz şaxsiy manfaatlarini közlab, soxta xaridlar, “otkatlar” (pora beriş), kadrlar favoritizmi va boşqa nohalol sxemalarni şakllantirişi mumkin — bu esa biznes egalari uçun bevosita zarar keltiradi.
Bu kabi harakatlar quyidagi salbiy oqibatlarni keltirib çiqaradi:
- töğridan-töğri mulkiy yöqotişlar;
- boşqaruvning buzilişi;
- kompaniya imidjining yomonlaşuvi.
Yuqoridagilardan kelib çiqib aytiş mumkinki, xususiy sektordagi korrupsiya — biznes vakillari va xodimlar tomonidan şaxsiy foyda orttiriş maqsadida kompaniya yoki boşqa şaxslar manfaatlarini xavf ostiga qöyişdir.
Demak, aksilkorrupsiya va komplayens dasturlarini joriy etiş — bu faqat qonun talabini bajariş emas, balki sarmoyani himoya qiliş, işonçni mustahkamlaş va biznesning uzoq muddatli barqarorligini ta’minlaşning muhim vositasidir.
Halollik — donolik kitobiga kiriş sözi.
Biznesning korrupsiyaga qarşi kuraşiş Xartiyasi - halollik va işonç sari qadam
2021 yilda qabul qilingan Özbekiston biznesining korrupsiyaga qarşi kuraşiş Xartiyasi halol tadbirkorlik madaniyatini şakllantirişda muhim qadam böldi.
Bugungi kunda Xartiya korporativ amaliyotga aksilkorrupsiya standartlarni joriy etişning amaliy mexanizmiga aylanmoqda.
Xartiya a’zolari quyidagi imkoniyatlarga ega böladi:
namunaviy hujjatlar va standartlariga ega böliş (halollik kodeksi, aksilkorrupsiya siyosati, manfaatlar töqnaşuvi, xaridlar, içki nazorat qoidalari);
öquv dasturlari va forumlarda iştirok etiş;
komplayens-tizimlarni joriy etişda qöllab-quvvatlaş;
ixtiyoriy sertifikatlaşdan ötiş va Halol kompaniyalar reyestriga kiriş.
Xartiya — bu halollik tamoyillari, biznesni himoya qilişning real vositalariga aylanadigan amaliy yeçimlar platformasidir.
Davlat institutlarining hissasi va Korrupsiyaga qarşi kuraşiş agentligining roli
Özbekistonda davlat va xususiy sektorda halollik va korrupsiyaga qarşi standartlarni rivojlantirişga yaxlit yondaşuv şakllantirilmoqda.
Bu jarayonlarni Özbekiston Respublikasi Korrupsiyaga qarşi kuraşiş agentligi va uning hamkorlari — Biznes-ombudsman, Savdo-sanoat palatasi, şuningdek, YEXHT, IHTT, Transparency International kabi xalqaro taşkilotlar muvofiqlaştiradi.
Uşbu tuzilmalarning birgalikdagi sa’y-harakatlari halol biznesning barqaror ekotizimini yaratişga qaratilgan bölib, ular tomonidan quyidagilar amalga oşiriladi:
Korrupsiyaga qarşi kuraşiş agentligi
Korrupsiyaga qarşi kuraşiş agentligi strategik muvofiqlaştirişni, korrupsiyaga qarşi standartlarni işlab çiqiş va amaliyotga joriy etişni monitoring qiladi;
Biznes-ombudsman
Biznes-ombudsman tadbirkorlar qonuniy manfaatlarining himoyaçisi sifatida faoliyat yuritadi va muammoli vaziyatlarni hal qilişda ekspert yordamini körsatadi;
Savdo-sanoat palatasi
Savdo-sanoat palatasi halollikning amaliy vositalarini korxonalar örtasida tarqatişga kömaklaşadi va biznes hamjamiyatini öqitişni taşkil etadi;
Xalqaro hamkorlar
Xalqaro hamkorlar (YEXHT, IHTT, Transparency International va b.) ilğor yondaşuvlarni joriy etişga, tajriba almaşişga va xalqaro hamkorlikni mustahkamlaşga yordam beradi.
Mazkur yondaşuv davlat, biznes va jamiyat örtasida işonçli şeriklikni şakllantirib, şaffoflik va mas’uliyat madaniyatini mustahkamlaydi.
Davlat tomonidan halol biznes uçun rağbatlantirişlar
Biznesda halollik tamoyillarini qöllab – quvvatlaş maqsadida Özbekiston Respublikasida şaffoflik va odob-ahloq standartlarini joriy etayotgan kompaniyalarni qöllab-quvvatlaş va rağbatlantirişga qaratilgan bir qator taşabbuslar amalga oşirilmoqda.
Jumladan,
- Xartiya tamoyillariga muvofiqlikni tasdiqlovçi halol kompaniyalarni ixtiyoriy sertifikatlaş;
- Komplayens-tizimlar va aksilkorrupsiya siyosatini joriy etiş böyiça öquv dasturlari va maslahatlar ötkaziş;
- Korporativ halollik standartlarini amalga oşirayotgan kompaniyalarning ijobiy tajribasi va muvaffaqiyat hikoyalarini tarğib qiliş;
- Korporativ mas’uliyatning eng yaxşi amaliyotlari va vositalarini almaşiş uçun xalqaro hamkorlikni kengaytiriş.
Şunday qilib, Halollik — bu endi xarajat emas, balki raqobatbardoşlik va işonç manbai.
Işonç va mas’uliyat madaniyati sari birgalikda
Halol va mas’uliyatli biznes muhitini yaratiş davlat, xususiy sektor va xalqaro hamkorlarning umumiy maqsadidir.
Halollik — bu çeklovlar emas, balki kelajakka investisiya bölib, unda kompaniyaning muvaffaqiyati nafaqat foyda bilan, balki uning obrösi, mas’uliyati va barqaror rivojlanişga qöşgan hissasi bilan ham ölçanadi.
Özbekiston Respublikasi Korrupsiyaga qarşi kuraşiş agentligi hokimiyat, biznes va jamiyat örtasidagi şeriklikning katalizatori sifatida, işonç, şaffoflik va adolatga asoslangan madaniyatni şakllantiriş va tarğib qilişda yetakçi sifatida faoliyat olib bormoqda.
Birinçi böliş muhim emas, töğri böliş muhim!
Aloqa
Özbekiston Respublikasi Korrupsiyaga qarşi kuraşiş agentligi
Manzil
100070, Toşkent ş., Yakkasaroy tumani, Ş. Rustaveli köçasi, 8A (möljal: Grand Mir mehmonxonasi)
Transport: 38, 58, 98, 67-sonli avtobuslar
Call-markaz
1253Iş tartibi
- Iş kunlari: duşanba–juma
- Iş vaqti: 09:00–18:00
- Tuşlik: 13:00–14:00
- Dam oliş kunlari: şanba, yakşanba va bayram kunlari